VERDRINGING

‘SOMS GRENST HET AAN MODERNE SLAVERNIJ’

Tekst Eva Prins Beeld Merel Maissan

Nu het FNV-rapport over verdringing er ligt, moet het er binnenkort echt van gaan komen: de behandeling in de Eerste Kamer van de Verdringingstoets, een initiatiefwet van SP-Kamerlid Sadet Karabulut. Zij aan zij met FNV Uitkeringsgerechtigden strijdt ze hier al meer dan drie jaar voor in de hoop zo werken zonder loon uit te bannen.

In februari 2017 is je initiatiefwet al in de Tweede Kamer aangenomen, in maart 2018 was de behandeling in de Eerste Kamer, en nu is de wet er nog niet. Waarom duurt het zo lang?

‘Ik heb het in 2018 niet op een stemming aan laten komen. Een aantal partijen waren niet overtuigd. Ze drongen aan op meer onderzoek naar de omvang van verdringing. Ook wilden ze de evaluatie van de Participatiewet afwachten. Maar het probleem is: verdringing wordt niet bijgehouden, dus cijfers over de omvang zijn niet te geven. Uiteindelijk heeft de FNV zelf een rapport gemaakt om het probleem – nogmaals – inzichtelijk te maken. Dat rapport ligt er nu.’

Zonder cijfers.

‘Ja, want die zijn er dus niet. Maar uit het rapport blijkt wel – en voor mij was dat al evident – dat het probleem groot is. In de SW-bedrijven, in de zorg, in het openbaar vervoer. In al die sectoren worden betaalde banen vervangen door vrijwilligerswerk of gratis gedaan door bijstandsgerechtigden onder het mom van de tegenprestatie of re-integratie.’ En de verdringingstoets moet daar een eind aan maken? ‘Ja. Verdringing mag ook nu al niet, dat staat expliciet in de Participatiewet. Maar er wordt niet op getoetst. Dat is het probleem. En dus ook niet op gehandhaafd. Mijn initiatiefwet voorziet in een hele eenvoudige toetsing – en de verplichting voor gemeenten die af te nemen. Hierdoor kunnen ze zien: is hier sprake van verdringing van betaald werk. Zo ja, dan gaat het traject niet door.’

Inmiddels ben je al een paar jaar woordvoerder buitenland. Toch wil je deze wet nog tot een goed einde brengen voor je in maart de Tweede Kamer verlaat. Waarom gaat dit je zo aan het hart?

‘Ik heb zoveel onrecht gezien rondom uitkeringsgerechtigden. De intimidatie, de vernedering. Soms grenst het echt aan moderne slavernij: mensen die zwaar productiewerk doen en dan geen loon krijgen – dat vind ik onacceptabel. Daarbij heeft deze wet voor mij ook symbolische waarde omdat-ie er nooit was geweest zonder al die moedige uitkeringsgerechtigden die zelf zijn opgestaan tegen onrecht en verbeteringen eisten – en de FNV die achter hen is gaan staan.’

Hoe schat je de kans in dat de Eerste Kamer instemt?

‘De evaluatie(s) van de Participatiewet waren vernietigend – en zelfs de PvdA zegt nu dat-ie is mislukt. Daarbij heeft de coronacrisis nog eens de vinger gelegd op de kwetsbaarheden op de arbeidsmarkt: de crisis treft vooral de laagstbetaalden. En ook voor werkenden is verdringing slecht. Het is oneerlijke concurrentie en ondermijnt de cao. Ik hoop dat dat allemaal helpt om de wet aangenomen te krijgen, maar uiteindelijk komt het aan op politieke wil.’

Deel deze pagina