ARBODIENSTEN

FNV tegen grotere rol bedrijfsarts

BESCHERMING BIJ ZIEKTE ONDER DRUK

Tekst Andrew Groeneveld Beeld Marijn van der Waa

‘DE VOORGESTELDE WETSWIJZIGING IS ECHT EEN STAP TERUG.’

De FNV is fel gekant tegen een wets­wijziging die bedrijfsartsen en arbodiensten meer te zeggen geeft over ziekte en re-integratie. ‘Dit gaat ten koste van zieke werknemers.’

Het kabinet vindt alle procedures rond ziekte veel te ingewikkeld, te omslachtig en te duur. Vooral voor werkgevers. Daar komt bij dat uitkeringsorgaan UWV, die het hele traject voor iedere zieke werknemer moet afvinken, met een groot tekort aan keuringsartsen kampt. De voorgestelde wetswijziging zou beide problemen in één klap moeten oplossen. Het idee is namelijk dat de keuringsartsen van het UWV straks niet langer het eindoordeel vellen over de vraag of een zieke werknemer (nog) inzetbaar is en of iemand nog kan re-integreren in de eigen dan wel een andere passende functie. Als het aan het kabinet ligt wordt straks het medisch oordeel van de bedrijfsarts bindend en kan het UWV dat oordeel niet meer toetsen.

Stok achter de deur

Een heel erg slecht plan, vindt de FNV. Nu al heeft de bond veel kritiek op de positie van bedrijfsartsen en arbodiensten, die niet echt onafhankelijk kunnen opereren van de werkgever. Die is namelijk hun opdrachtgever. Als een werkgever een bedrijfsarts te vriendelijk vindt voor de zieke werknemers, dan kan de werkgever op zoek naar een andere arts of dienst die het sneller en goedkoper doet.

In de huidige werkwijze vormt de toetsing door verzekeringsartsen van het UWV een grote stok achter de deur voor werkgevers. Die moeten voor hun zieke medewerkers serieus hun best doen om ze weer aan het werk te helpen en ook bedrijfsartsen en arbodiensten daarbij de ruimte geven. Doen ze dat allemaal niet, dan lopen ze nu het risico dat het UWV een loonsanctie (boete en/of een extra doorbetaling van loon) oplegt.

‘Het oordeel van een bedrijfsarts over iemands medische inzetbaarheid tijdens de eerste twee jaar wordt nu nog altijd door het UWV beoordeeld. Het UWV heeft dus het eindoordeel en bewaakt de zorgvuldigheid’, zegt Erica Hemmes, bestuurder bij FNV Uitkeringsgerechtigden. ‘Je kunt dat niet bij de bedrijfsarts neerleggen, die ingehuurd wordt door een werkgever.’

Stap terug

De kritiek op het gebrek aan onafhankelijkheid is niet nieuw. Daarom is de Arbowet in 2017 uitgebreid met de mogelijkheid van een second opinion en een klachten­procedure.

Erica Hemmes: ‘De voorgestelde wetswijziging is echt een stap terug. Het gaat ten koste van zieke werknemers. De second opinion en het recht om het UWV een uitspraak te vragen, blijven in de kabinetsplannen weliswaar bestaan, maar je moet als zieke werknemer wel weten dat dat bestaat. Het wordt allemaal behoorlijk ingewikkeld. Nu heb je de zekerheid dat het UWV een oordeel uitspreekt en dat de werkgever een boete krijgt als hij niet genoeg zijn best doet.’

Meldpunt

Ondertussen is er onder FNV-leden veel ergernis over de niet-onafhankelijke positie van de bedrijfsartsen en arbodiensten. Dit voorjaar opende de FNV een speciaal meldpunt, waar mensen met hun ervaringen terecht konden. Zonder dat er landelijk veel kabaal werd gemaakt stond de teller binnen een paar weken al op 400 meldingen. Mirjam is een van de melders. Zij werkte tot vorig jaar bij een zorginstelling voor mensen met ernstige psychische problemen. Toen het privé een tijdje tegenzat, brak het loodzware werk Mirjam op en kreeg ze klachten, lichamelijk en psychisch. Verder werken werd daardoor onmogelijk. Mirjam meldde zich ziek. Haar werkgever zei op geruststellende toon dat de bedrijfsarts ‘leidend’ zou zijn voor het vervolgtraject. Maar het tegendeel bleek waar. De arts had geen enkele belangstelling voor haar situatie en drong er alleen op aan dat Mirjam snel weer aan de slag zou gaan.

Ze zegt: ‘Je kunt zoiets natuurlijk nooit bewijzen, maar ik kreeg vanaf het begin echt het gevoel gehad dat er onder één hoedje werd gespeeld. De aanpak was superslecht. Ik kreeg alleen maar te horen dat ik binnen acht weken terug moest naar de groep. Als ik zei dat dat echt niet ging, dan werd dat gewoon genegeerd.’

‘IK DURFDE HET CONFLICT NIET AAN’

Onaangenaam

Odette verging het niet veel beter. Enkele collega’s op kantoor hackten haar privé- en werkaccounts en deelden vervolgens haar gegevens met de buitenwereld. Er ontstond vanzelfsprekend een heel onaangename sfeer en de druk werd haar te groot. Odette meldde zich met verschijnselen van een burn-out bij haar huisarts, die haar psychische hulp voorschreef.

‘Dat vond de bedrijfsarts allemaal niet interessant’, zegt ze. ‘Hij was er na een gesprek van een uur uit: ik moest gewoon weer terug aan het werk, tussen al die collega’s, of ik daar nou paniekaanvallen van kreeg of niet.’

De collega’s hebben het bedrijf inmiddels verlaten en Odette werkt voorzichtig aan een terugkeer. ‘Bij hetzelfde bedrijf. Ja, liever niet natuurlijk, maar mijn baas heeft me al gewaarschuwd dat hij mijn loon stopzet als ik niet kom. Ik durf het conflict niet aan.’

Vertrouwen

Net als bij Mirjam en Odette gaan veel klachten bij het meldpunt van de FNV over bedrijfsartsen die niet naar hun patiënt luisteren en doen wat de werkgever goed uitkomt. Maar volgens FNV-adviseur Paul van den Boom is enige nuance bij de klachtenregen wel op z’n plaats.

De artsen zijn volgens hem meestal gewoon kundige professionals. ‘Zij doen in de regel gewoon hun werk. Het probleem zit vaak niet in de persoon, maar in de complexiteit van het systeem, waarin zij nooit volledig onafhankelijk zijn. Ze worden betaald door een werkgever, die de ene arbodienst voor de andere kan inruilen als de resultaten niet bevallen.’

Het is dan ook positief aan de huidige werkwijze is dat artsen niet onder druk van werkgevers hoeven te bezwijken. Van den Boom: ‘Als een werkgever een arts vraagt op te schrijven dat er geen mogelijkheden zijn op herstel en re-integratie, dan kan zo’n arts nu altijd nog aangeven dat het UWV daar nooit mee akkoord zal gaan. Die mogelijkheid valt door de wetswijziging weg.’

Geen excuus

Van geklaag over de capaciteitsproblemen bij het UWV wil de FNV niks weten. Erica Hemmes: ‘Wij hebben daar jarenlang voor gewaarschuwd en zelfs onze hulp aangeboden, maar nee, dat was allemaal niet nodig. Ze kregen extra geld en zouden alle problemen oplossen. We willen best blijven meedenken over hoe je het tekort kunt oplossen, maar het gaat niet gebeuren dat dat tekort nu als excuus dient om de positie van zieke werknemers te ondermijnen.’

Uitstel

De bond heeft voor elkaar gekregen dat de behandeling van de wetswijziging door de Tweede Kamer is uitgesteld. Hemmes: ‘Maar we hadden natuurlijk liever gezien dat het kabinet het hele plan van tafel had gehaald.’ Door het wetsvoorstel zullen volgens de vakbond minimaal vierduizend mensen extra in de WIA terechtkomen. Mensen die wellicht door ingrijpen van het UWV hadden kunnen re-integreren. En deze extra instroom heeft uiteraard ook gevolgen voor de kosten van de WIA: die zullen, schat de bond, met minstens 60 miljoen euro stijgen. Hemmes hoopt dat als politici dan al niet gevoelig zijn voor het extra leed, deze cijfers hen wellicht kunnen overtuigen de wetswijziging niet door te zetten. www.fnv.nl/meldpuntarbo De namen Mirjam en Odette zijn op verzoek gefingeerd.

Deel deze pagina