ONDERZOEK

HET JUK VAN EEN PSYCHISCHE AANDOENING

Tekst Eva Prins Beeld Marijn van der Waa

WERK VINDEN IS ÉEN DING. WERK HOUDEN IS ZO MOGELIJK NOG MOEILIJKER

Slechts zo’n 20 procent van de mensen met ernstige psychische problemen heeft een betaalde baan. Meer kennis en begrip en meer begeleiding zijn nodig om dit percentage te verhogen, zo blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut onder ervarings­deskundigen.

Beperkte belastbaarheid blijkt, zeker in combinatie met echte of gevoelde prestatiedruk, een belangrijke barrière die tot veel frustratie leidt. Maar ook het onbegrip daarvoor vormt een belemmering op weg naar (betaald) werk.

IMPACT

Werkgevers en instanties als het UWV hebben over het algemeen te weinig aandacht voor de impact van psychisch lijden, schrijft het Trimbos-instituut in het rapport Achterblijvende arbeidsparticipatie onder mensen met psychische problemen. De deelnemers aan het onderzoek, ervaringsdeskundigen van het panel Psychisch Gezien, ervaren een gebrek aan kennis en weinig bereidheid om rekening te houden met specifieke klachten en omstandigheden. En dat geldt verassend genoeg ook bij veel vrijwilligersorganisaties. Daarnaast vormen ook de negatieve (denk)beelden over psychische aandoeningen een belemmerende factor.

STRIJDEN

Werk biedt naast inkomen, ook structuur, zingeving en sociale contacten. Het beeld dat een baan voor iedereen per definitie leidt tot meer levensgeluk, zingeving en eigen kracht, wordt door de panelleden echter ook gerelativeerd, want voor hen is werk ook een bron van stress. Het betekent immers ook: strijden, geconfronteerd worden met de eigen beper­kingen en balanceren op het randje van uitval. En voor velen betekent het bovendien teleurstelling als (soms keer op keer) blijkt dat de wens om aan de norm te kunnen voldoen het aflegt tegen de eigen grenzen en belastbaarheid.

VRIJWILLIGERSWERK

Enerzijds pleiten de onderzoekers er daarom voor om de focus op betaald werk los te laten en bij re-integratie ook vrijwilligerswerk of ander vormen van participatie als succes te zien. Anderzijds zijn de deelnemers aan het onderzoek ook kritisch over vrijwilligerswerk. Het gebrek aan beloning werkt vaak demotiverend. En ook daar ervaren ze dus vaak weinig begrip voor hun belemmeringen.

ONDERSTEUNING

Een kans krijgen, vertrouwen van een leidinggevende, betrokken collega’s en aangepaste taken – dit staat hoog op het verlanglijstje van de panelleden. ‘Daarom’, schrijven de onderzoekers, ‘is het verder beschikbaar maken van goede, persoonsgerichte en duurzame ondersteuning zo belangrijk.’ Als goed voorbeeld wordt Individuele Plaatsing en Steun (IPS) genoemd waarbij GGZ-cliënten langdurige begeleiding krijgen op de werkplek. In nummer 3 - 2019 van dit magazine stond een uitgebreid verhaal over deze trajecten die in een vijfjarige proef worden gesubsidieerd door het UWV.

DUURZAAM

Daarbij is het volgens de panelleden ook belangrijk dat de ondersteuning gericht is op duurzame arbeidsparticipatie in plaats van alleen op een plaatsing. Want werk vinden is één ding, werk houden is – zeker op een flexibele arbeidsmarkt – zo mogelijk nog moeilijker. Volgens de panelleden is het bovendien essentieel dat er meer experimenteerruimte wordt gecreëerd om uit te proberen wat voor iemand werkt. Zonder verlies van financiële zekerheid en met voldoende oog voor de ondersteuningsbehoeften. Kijk voor het hele onderzoek op: www.trimbos.nl

Deel deze pagina