UITKERINGSGERECHTIGDEN

Beschut werk

GEMEENTEN LAPPEN DE WET AAN HUN LAARS

Thomas werkt op een beschutte werkplek bij Participatiebedrijf Patijnenburg in Naaldwijk. Foto: Jeannette Schols

Een groot deel van de gemeenten realiseert nog steeds te weinig beschutte werkplekken voor mensen die door een handicap veel begeleiding nodig hebben, zo blijkt uit onderzoek van FNV Uitkerings­gerechtigden. Terwijl: gemeenten zijn het wettelijk verplicht én ze krijgen er geld voor. Als de situatie niet verbetert, overweegt de bond een gang naar de rechter.

Sinds 2015 hebben gemeenten de taak om mensen die daarvoor een indicatie hebben, een werkplek te bieden: een baan met een salaris en voldoende begeleiding. Deze beschutte werkplekken waren het alternatief voor de SW-bedrijven, die sinds 2015 dicht zijn gegaan voor nieuwe instroom. Uiteindelijk moeten er in 2050 30.000 beschutte werkplekken zijn.

WETTELIJKE PLICHT

De eerste twee jaar gebeurde er nauwelijks iets; gemeenten gebruikten het voor beschut werk bedoelde geld voor andere zaken. Mede onder druk van de FNV en andere belangenorganisaties kwam er daarom in 2017 een wet om de gemeenten te verplichten. Elk jaar krijgen gemeenten te horen hoeveel beschutte werkplekken ze moeten realiseren. Daardoor steeg het aantal werkplekken in sommige gemeenten de afgelopen jaren spectaculair, maar veel andere gemeenten blijven nog steeds achter.

Uit onderzoek van FNV Uitkeringsgerechtigden blijkt dat er halverwege 2020 nog geen twee derde van de wettelijk verplichte beschutte werkplekken waren gerealiseerd: 4.480 van de 7.400. De arbeidsmarktregio's Flevoland, Drenthe en Haaglanden zaten ruim boven hun taakstelling, maar veel gemeenten lappen de wettelijke verplichting nog steeds aan hun laars. Onderaan bungelt de arbeidsmarktregio Midden-Gelderland. Daar kregen de afgelopen vijf jaar slechts vijftien mensen een beschutte werkplek, terwijl er 76 mensen voor in aanmerking kwamen. Ook in Amersfoort, Zuid-Limburg en Rijk van Nijmegen kregen maar een handjevol mensen beschut werk aangeboden.

Halverwege 2020 was nog geen twee derde van de wettelijk verplichte beschutte werkplekken gerealiseerd: 4.480 van de 7.400

PERVERSE PRIKKEL

Hoe kan dat? Een werkplek geschikt maken is soms lastig en duur, betogen gemeenten. Zij krijgen hiervoor echter geld via het gemeentefonds – dat kan het excuus dus niet zijn. Als de beschutte werkplekken echter niet worden gerealiseerd, heeft dat geen financiële gevolgen. Sterker nog: dan mogen gemeenten het geld aan andere dingen uitgeven. In 2019 heeft de Landelijke Cliënten Raad (LCR) al gewezen op deze perverse prikkel die gemeenten – zeker die in geldnood, en dat zijn er veel – bijna stimuleert om geen of (te) weinig beschutte werkplekken te creëren. Dan houden ze immers geld over voor andere zaken. Inmiddels ligt er een wetsvoorstel om per 1 januari 2022 gemeenten alleen het geld toe te kennen als ze de werkplekken daadwerkelijk hebben gerealiseerd.

NIEUWE AANPAK

‘Hopelijk heeft dat effect’, zegt Titia Beukema, sectorraadslid van FNV Uitkerings­gerechtigden, die de cijfers boven tafel haalde. Het maakt Beukema, zelf moeder van een volwassen zoon met een handicap, boos. ‘Gemeenten mogen er niet meer mee weg komen als ze de wettelijke verplichtingen voor deze kwetsbare groep in de wind slaan.’

Naar aanleiding van haar onderzoek zijn FNV-bestuurders Werkbedrijven inmiddels bij sommige achterblijvende regio’s aan de slag gegaan om er meer werk van te maken. Beukema: ‘Hopelijk komt er hierdoor een nieuwe aanpak, De nieuwe sociaal ontwikkel­bedrijven kunnen hier ook een positieve rol in spelen. We houden de vinger aan de pols, desnoods via de rechter.’

Deel deze pagina