WAJONG

Harmonisatie Wajong

FNV WIL OORDEEL RECHTER

Tekst Pien Heuts en Eva Prins

Beeld Peter Hilhorst/HH

Ook een laatste offensief mocht niet baten: de Eerste Kamer stemde half mei in met de harmonisatie van de Wajong. De FNV beraadt zich nu op juridische stappen omdat staatssecretaris Van Ark blijft weigeren de nieuwe wetgeving aan het VN-verdrag Handicap te toetsen.

Het VN-verdrag Handicap, dat Nederland in 2006 ratificeerde, is onder meer bedoeld om de positie van (jong)gehandicapten op de arbeidsmarkt te versterken en het recht op een zelfstandig bestaan en werk te verzekeren. De door staatsecretaris Van Ark (SZW) ontwikkelde harmonisatie van alle Wajongregelingen is volgens de FNV Wajonggroep in strijd met het uitgangspunt van het VN-verdrag: gelijke kansen en gelijke beloning voor werk van gelijke waarde.

MINIMUM

Voor veel Wajongers zal het moeilijk worden het minimumloon of meer te verdienen als ze naar hun vermogen werken. Omdat in de nieuwe wet alleen het aantal gewerkte uren telt en medische urenbeperkingen of hogere opleiding geen rol meer spelen, zullen veel Wajongers op, of zelfs onder, het sociaal minimum uitkomen. Zie ook de verhalen van Martine en Pepijn in nummer 1-2020. Wajongers die tijdens de inwerkingtreding van de harmonisatiewet (1 januari 2021) aan het werk zijn, behouden hun oude regelingen. Worden ze daarna werkloos, dan hebben ze (na eventuele WW-rechten) maximaal twee jaar recht op een garantiebedrag – als de staatsecretaris de motie die daartoe oproept honoreert. In haar voorstel was het één jaar. Onder druk van belangenbehartigende partijen die wezen op verslechterde economische perspectieven door de coronacrisis, is in de Eerste Kamer een motie aangenomen die de staatssecretaris oproept hier twee jaar van te maken.

COMPENSATIE

De druk vanuit belangenorganisaties, vakbonden en mensen uit de doelgroep zelf, heeft tot meer versoepelingen van het oorspronkelijke wetsvoorstel geleid. Zo is er de toezegging van de staatssecretaris dat studerende Wajongers per direct niet meer gekort worden op hun uitkering. Ook is er compensatie toegezegd aan Wajongers die er ten gevolge van de nieuwe wet in hun inkomen op achteruit gaan. Bovendien wordt bovenstaande garantieregeling volgend jaar geëvalueerd. Toch overheerst teleurstelling en boosheid bij belanghebbenden en hun organisaties, die een alternatief voorstel hadden gemaakt dat wél tot een eerlijke harmonisatie had geleid. ‘Het resultaat is nu een complexe wet waarin vereenvoudiging niet is gelukt en waarin grote groepen er op achteruit dreigen te gaan’, zegt Erica Hemmes, bestuurder bij FNV Uitkeringsgerechtigden. ‘En dat is in strijd met het VN-Verdrag Handicap.’

COMPLEX

De Commissie voor de Rechten van de Mens adviseerde de regering afgelopen maart de nieuwe wetgeving te toetsen aan het VN-verdrag Handicap en aan een checklist. Volgens de commissie zijn de verschillende Wajongregelingen te complex, leveren ze onvoldoende maatwerk en regie en is bovendien onduidelijk hoe deze wetgeving bijdraagt aan verbetering van de positie op de arbeidsmarkt van deze groep. In antwoord op een extra vragenronde van de Eerste Kamer liet Van Ark begin april weten wel degelijk aan het VN-verdrag getoetst te hebben. Zij zegt met de harmonisatie 'een inclusieve arbeidsmarkt dichterbij te brengen door de arbeidsmarktkansen van mensen met een beperking te versterken en de mogelijkheid om financieel meer over te houden als ze meer gaan werken, te vergroten.'

OP ACHTERUIT

‘Van Ark zegt dat meer werken moet lonen. Maar juist mensen met een arbeidsbeperking zijn vaak niet in staat fulltime te werken’, zegt Martine Schoneveld van de FNV Wajonggroep. ‘Daar is toch niet voor niks ooit een voorziening voor ontwikkeld? Zowel de staatssecretaris als het UWV kunnen de precieze inkomenseffecten niet aangeven. Die worden pas na invoering van de nieuwe wet zichtbaar. Maar ik voorzie dat door het wegvallen van oude regelingen veel mensen er straks honderden euro’s op achteruit gaan.’

MELDPUNT

‘Dat gaan wij goed in de gaten houden’, zegt Erica Hemmes. ‘En bij signalen dat Wajongers er op achteruit gaan in hun inkomenssituatie zullen we gelijk aan de bel trekken. Omdat Van Ark een motie heeft gesteund waarin opgeroepen wordt Wajongers te compenseren voor achteruitgang, zal de FNV als de wet er is een meldpunt openen. En voor leden die er op achteruitgaan, zullen we ook kijken of een gang naar de rechter zinvol is.’