SOCIAAL VANGNET

FNV WIL BESCHAAFDE WW

Tekst Andrew Groeneveld Beeld Marijn van der Waa

‘MENSEN SCHRIKKEN ZICH ROT ALS ZE HOREN WAT DE WW BETEKENT’

Als sociaal vangnet vertoont de WW grote gaten. Iedereen die zijn of haar baan verliest, hangt meteen boven een financiële afgrond. FNV Uitkeringsgerechtigden doet een dringend beroep op een nieuw kabinet: zorg voor een beschaafder systeem.

Waar het idee precies vandaan komt is niet duidelijk, maar veel werkenden geloven nog altijd dat Nederland de zaakjes goed voor elkaar heeft. Totdat iemand zijn of haar baan kwijtraakt. Dan blijkt de werkloosheidsuitkering amper toereikend om normaal van te kunnen leven. In dat opzicht zit ons land zelfs onder het bescha­vingsniveau dat in Europa is afgesproken.

FNV-bestuurder Maaike Zorgman: ‘Het sociaal vangnet is de laatste jaren flink uitgehold. Mensen die daar nooit iets mee te maken hebben gehad, denken nog steeds dat het wel meevalt. Zelfs politici hebben het vaak niet in de gaten. Het is tijd voor een realitycheck: is de WW als werknemersverzekering nog wel goed genoeg?’

ROT SCHRIKKEN

Rik Heschle is contactpersoon uitkeringsgerechtigden. Namens de bond belt hij iedere maand leden die hun baan zijn kwijtgeraakt om te vragen of de bond iets voor ze kan doen. ‘Wat me de laatste tijd echt opvalt’, zegt hij, ‘is dat mensen zich rot schrikken wat de WW eigenlijk betekent.’

De hoogte van de uitkering zorgt voor de grootste verrassing. Die is namelijk niet 70 procent van het laatstverdiende loon, zoals veel mensen denken, maar 70 procent van een gemaximeerd dagloon (momenteel 223 euro bruto). In de praktijk betekent dit dat veel mensen er in hun inkomen enorm op achteruitgaan.

Rik Heschle: ‘Sinds corona gaat het ook steeds vaker om jonge mensen; mensen van 35, 40 jaar. Die zijn allerlei verplichtingen aangegaan: een koophuis, kinderen. Ze wisten niet dat de WW zo laag is en komen in grote financiële problemen. Hun hele leven dondert in elkaar.’

Naast de hoogte is ook de duur vaak een teleurstelling. Twintig jaar werken levert maximaal achttien maanden WW op. Werk je vooral in flexbanen, dan mag je blij zijn met drie maanden. En zijn die drie maanden om zonder dat je nieuw werk hebt gevonden, dan rest de bijstand (mits je geen spaargeld, eigen huis of verdienende partner hebt).

RECHTVAARDIGER

FNV Uitkeringsgerechtigden wil dat een nieuwe regering concreet actie onderneemt om de WW rechtvaardiger en realistischer te maken. Zo moet de kortdurende WW in elk geval worden verlengd van drie naar zes maanden, moet er een handig servicepunt komen dat werkzoekenden helpt en wil de bond voor iedere werkzoekende een scholingsvoucher van 2000 euro.

Ook wil FNV Uitkeringsgerechtigden dat de IOW-uitkering van werkzoekenden boven de zestig structureel wordt. Maaike Zorgman: ‘Op de arbeidsmarkt geldt voor deze groep het bekende verhaal van de bus met vijftig zitplaatsen en tweehonderd wachtenden. Zij blijven buiten staan, komen gewoon niet aan het werk. Wij zeggen: schrap de sollicitatieplicht en dat wantrouwen.’

GROTE GATEN

Dat het sociaal vangnet gaten vertoont, ondervond Rik Heschle zelf. Nadat hij op zijn 59e werd ontslagen kreeg hij een tijdje WW. Toen hij die uitkering onderbrak om tijdelijk aan de slag te gaan bij een andere baas, bleek hij een paar jaar later het recht op een IOW-uitkering voor oudere werkzoekenden te hebben verspeeld.

Ondanks een arbeidsverleden van 43 jaar en toezeggingen van het UWV, voldeed hij volgens hetzelfde UWV na die tijdelijke baan niet aan de eisen. Het UWV keek alleen naar zijn arbeidsverleden van de laatste vijf jaar. Daarin had hij formeel te weinig gewerkt. Hij zegt: ‘Daar zit je dan, met niks. Mijn vrouw werkte nog, dus ik kreeg ook geen bijstand. Ik had een afkoopsom, maar die was bedoeld als aanvulling op mijn pensioen. Daar is nu niet veel van over.’

Heschles zaak ligt nog bij de rechter. Hij is boos dat sites van instanties als het UWV en de Belastingdienst vaak onjuiste informatie bevatten en mensen op het verkeerde been zetten. Een servicepunt dat werkzoekenden helpt zou volgens hem een uitkomst zijn. ‘Door de instanties word je altijd het internetbos ingestuurd. Daar mag je het zelf uitzoeken en loop je risico’s. Als zij een fout maken, beroepen zij zich op een disclaimer op de site. Maar als je als burger iets fout doet, komen ze meteen met sancties. Daarom adviseer ik ook iedereen: laat altijd alles op papier zetten.’

‘SCHRAP VOOR OUDEREN DE SOLLICITATIEPLICHT’

De actielijst:

  • Verleng de kortdurende WW Met korte baantjes als flexwerker of uitzendkracht lukt het vaak niet om langer dan drie maanden WW op te bouwen. Maar drie maanden is vaak veel te kort om werk te vinden. Daarom wil de FNV dat de kortdurende WW wordt verlengd naar zes maanden.
  • Maak IOW structureel De IOW is een uitkering voor werkzoekenden vanaf zestig jaar en vier maanden met iets gunstiger voorwaarden dan de bijstand. Vooralsnog is ie gegarandeerd tot 2024. De FNV vindt dat de IOW een structurele voorziening moet worden, omdat de kans op een baan voor deze groep heel klein is.
  • Werknemers Service Punt Vragen over inkomen, werk zoeken of houden, scholing, stagemogelijkheden; werknemers en werkzoekenden moeten steeds vaker maar zien waar ze voor hun antwoorden terecht kunnen. Werkgevers hebben een eigen adviescentrum (het Werkgevers Service Punt), maar voor werknemers bestaat zoiets niet. De FNV wil dat er een vergelijkbare voorziening voor werknemers komt op een duidelijke locatie, fysiek en digitaal.
  • Recht op scholing Scholing zou een recht moeten zijn, ook voor alle werkzoekenden. De FNV wil daarom een scholingsvoucher van 2000 euro per jaar voor elke werkzoekende. Zo worden zij geholpen bij het zoeken naar duurzame arbeid. De voucher kan ook worden ingezet voor begeleiding door een jobcoach.

Deel deze pagina