In een speeltuin op het Rotterdamse Afrikaanderplein voert de FNV actie voor Voor 14. Alleen in Rotterdam al leven 40.000 kinderen in armoede.

OPGROEIEN IN ARMOEDE

ALTIJD ZORGEN EN STRESS

Tekst Luuk Obbink Beeld Rob Nelisse

'ZE ZIJN AAN HET OVERLEVEN'

Zo’n 240 duizend kinderen in Nederland, 1 op de 9, groeit op in armoede. Beschamend, vindt de bond. Die pleit daarom voor verhoging van het minimumloon en behoud van de koppeling, zodat ook de uitkeringen stijgen.

Kinderarmoede bestaat niet, zegt Eva Yoo Ri Brussaard, oprichtster van de stichting Single SuperMom. ‘Het zijn de ouders die tekortkomen en dan veelal die ouders die er alleen voor staan, meestal moeders.’

Vier van de tien alleenstaande moeders voeden hun kinderen in armoede op. ‘Het is een vergeten groep’, zegt Brussaard. ‘Logisch: deze mensen staan niet op een zeepkist. Ze zijn aan het overleven. Aan het eind van de dag ploffen ze bekaf hun bed in.’

Zij kan het weten. Toen de vader van haar zoon in 2004 vertrok, ging ze op zoek naar lotgenoten. Het leidde een paar jaar later tot de stichting Single SuperMom: een netwerk met een team van vrijwilligers, dat alleenstaande ouders bijstaat in het complexe bestaan van verzorgende, liefhebbende opvoeder en kostwinner.

STRESS

Dat dit nodig is, komt ook naar voren in het boek ‘Er is een land waar alleenstaande moeders willen wonen’, dat zij samen schreef met Anja Meulenbelt. Die verkeerde een halve eeuw geleden in een vergelijkbare situatie.

Van alle kinderen in Nederland groeit een op de negen kinderen op in armoede. Dat wil zeggen: in huishoudens waar het totale inkomen niet boven het bestaansminimum komt. Dat zijn er volgens CBS-cijfers zo’n 420 duizend, in de leeftijdsgroep tot en met 19 jaar.

‘Dat heeft enorm veel impact op de ontwikkeling van deze kinderen’, zegt Brussaard. ‘Niet alleen materieel, maar ook emotioneel. In gezinnen waar armoede heerst, zijn altijd zorgen en stress. Als er een fiets wordt gestolen, is dat heel vervelend, maar je koopt een andere. In een gezin in armoede levert zo’n voorval stress op en kan het ten koste gaan van de eerste levensbehoeften. Je ziet ook vaak dat de problemen in deze gezinnen zich opstapelen. En het gaat veelal van generatie op generatie. Ik heb vroeger bijles gehad, daar was geld voor. Kinderen die in armoede opgroeien, hebben dit soort mogelijkheden niet.’

PLEISTERS

Een oplossing? ‘Het zijn de ouders die tekortkomen, dus daar moet je wat aan doen. Bijvoorbeeld door kinderopvang te bieden en mensen in staat te stellen om een opleiding te volgen.’ Beter dan de zogeheten Klijnsma-gelden, de 85 miljoen die toenmalig staatssecretaris Jetta Klijnsma in 2017 aan gemeenten ter beschikking stelde om armoede te bestrijden. ‘Dat zijn pleisters, die bovendien door sommige gemeenten zijn gebruikt om lantaarnpalen aan te schaffen’, schampert Brussaard. ‘Leuk hoor; lego, een barbie en misschien zelfs een laptop. Maar wat heb je daaraan als je ‘m niet kunt opladen omdat je de energierekening niet kunt betalen?’

'ALTIJD IS ALLES MOEILIJK'

De actielijst:

  • Verhoging van het minimumloon naar 14 euro per uur;
  • Handhaven van de koppeling met uitkeringen, zodat die mee omhoog gaan.

'ZE ZIJN VEEL TEKORT GEKOMEN'

Toen Carola van Dam (40) op haar 20ste een dochter kreeg, nam de vader de benen. Ruim vier jaar later overkwam haar min of meer hetzelfde en slaagde de vertrekkende nieuwe liefde er bovendien in haar psychisch te ruïneren. Haar dochters bracht ze groot met nauwelijks een cent te makken.

Na veel hulp en begeleiding gaat het nu wat beter met Van Dam, maar werken was jarenlang beslist geen optie. ‘Ik heb vier jaar niet in de spiegel durven kijken en sloot me het liefst op met mijn kinderen’, schetst zij. Ondertussen moest zij zien hoe ze het hoofd financieel boven water kon houden. ‘Dat betekent doorlopend keuzes maken. Schoolboeken of kleding? Boeken gaan voor, maar bij de volgende gelegenheid ligt er opeens een rekening. Dan schuift de kleding weer door. Laat staan dat ik ooit merkkleding heb kunnen kopen, die vriendinnetjes wel hebben.’

Van Dam heeft het hele spectrum van hulpverlening voorbij zien komen: budgetbeheer, schuldsanering en instanties die tegemoetkomingen kunnen verstrekken, bijvoorbeeld voor een laptop voor school. ‘Altijd is alles moeilijk, terwijl ik de kinderen zo min mogelijk wil belasten. Vriendinnen gaan op vakantie en naar een pretpark, terwijl ik altijd nee moet zeggen. Ze zijn nu 15 en 19 jaar en begrijpen nu wel hoe het zit, maar ze zijn veel tekortgekomen. Alle leuke dingen in het leven zijn aan ze voorbijgegaan. Gelukkig heb ik goede hoop dat ze het beter gaan krijgen dan ik.’

'EEN UITSTAPJE OF VAKANTIE ZIT ER NIET IN'

Angela van Beek (41) had al schulden toen de coronacrisis uitbrak. Met het verlies van haar werk als trainer werd het er niet beter op; ze leeft nu al geruime tijd met haar zoontje van 7 van de bijstand. ‘Hij vindt dat de burgemeester hier een hotel voor de armen moet bouwen.’

Als de coronacrisis voorbij is, hoopt Van Beek haar werk als re-integratiecoach weer op te pakken, met zichzelf als eerste cliënt. Maar voorlopig moet ze het doen met haar bijstandsuitkering. En dat wordt steeds lastiger. ‘Mijn zoontje heeft glutenallergie. Dat kost een vermogen. In het verleden kon ik producten vrij goedkoop in Duitsland halen, maar dat gaat nu niet meer’, zegt Van Beek, die niet ver van de grens woont.

Voor de dagelijks maaltijd is ze nu afhankelijk van de voedselbank. En al is het traject van de schuldsanering voltooid, op haar verzoek wordt de bewindvoering voortgezet. ‘Om te voorkomen dat er nieuwe schulden ontstaan. Zo red ik het net, maar over familiebezoek met de trein moet ik tien keer nadenken. Kleding is een probleem en een uitstapje of vakantie zit er niet in.’ En dat mist ze. ‘Een kind grootbrengen is ook herinneringen opbouwen. Die kans krijg ik niet. En het is pijnlijk om altijd nee te moeten zeggen als hij in een winkel om iets vraagt, al heeft hij heus wel door hoe de situatie is. Als je hem vraag wat hij later wil worden, zegt hij dat hij games wil gaan ontwikkelen voor arme mensen.’

Vanwege de privacy zijn de namen van de twee moeders gefingeerd. Hun echte namen zijn bij de redactie bekend.

Deel deze pagina